Η ιστορία της Θράκης

Η καταγραφή της ιστορίας της Θράκης είναι μία συνεχής επίπονη προσπάθεια που γίνεται από τους ιστορικούς. Εμείς εδώ σε ένα μικρό απόσπασμα θα προσπαθήσουμε να συμπυκνώσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο την ιστορική συνέχεια της Θράκης από τα αρχαία χρόνια μέχρι το σήμερα.

Αρχαία ΧρόνιαΟ ποταμός Έβρος ανήκει στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Θράκης. Η γεωγραφική αυτή περιοχή από τα αρχαία εώς τα νεότερα χρόνια εκτείνεται σε μία μεγαλύτερη από την σημερινά όρια περιοχή. Συγκεκριμένα σύμφωνα με τον ιστορικό Ηρόδοτο εκτείνεται από τα παράλια του Ελλήσποντου εώς τα όρια του Αξιού ποταμού, και στα βόρεια εώς τον ποταμό Δούναβη. Αργότερα με την επέκταση του μακεδονικού κράτους τα όρια περιορίστηκαν στον ποταμό Νέστο. Μερικά από τα γνωστότερα θρακικά φύλα ήταν οι Οδρύσες, οι Σάτραι, οι Δησσοί, οι Διοί, οι Θύνοι,οι Τριβαλλοί, οι Σαπαίοι, κ.λπ.. Τα θρακικά αυτά φύλα δεν είχαν απο την αρχή άμεση σχέση με τους Έλληνες και είχαν τα δικά τους ήθη και έθιμα. Από την μηκυναική εποχή και μετά, μέσω αλληλεπιδράσεων απέκτησαν ελληνικά πολιτιστικά στοιχεία. Περισσότερο επηρεάστηκαν από τον ελληνικό πολιτισμό τα φύλα που διέμεναν στα παράλια του Αιγαίου, καθώς εκεί συνήθως με τις πόλεις που ιδρύονταν από Έλληνες αποίκους, δημιουργήθηκαν οι αναγκαίες συνθήκες. Οι Έλληνες υιοθέτησαν από τους Θράκες την λατρεία προς τον θεό Διόνυσο, μαζί με τον μυστικισμό που τον συνοδεύει και τις οργιαστικές τελετουργίες. Επίσης απο την Θράκη οι Έλληνες υιοθέτησαν και τον Ορφέα, προσεγγίζοντας περισσότερο την μουσική, τα μυστήρια και την ποίηση. Ο εξελληνισμός των Θρακών ολοκληρώθηκε με την επικράτηση του Φιλλίπου του Μακεδόνα, ο οποίος ίδρυσε και σημαντικές πόλεις όπως την Φιλιππούπολη, την Καβύλη και την Βερόη.Ρωμαϊκά Χρόνια Στα ρωμαϊκά χρόνια η Θράκη αποτελεί μία από τις επαρχίες των Ρωμαίων, που απολαμβάνει όμως την αυτοδιοίκηση της. Σταδιακά φυσικά οι Ρωμαίοι επιβάλουν την πλήρη υποταγή της επαρχίας. Κατα την διάρκεια των ρωμαικών χρόνων επικρατεί μεγάλος θαυμασμός για τους Θράκες πολεμιστές. Σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις ταυτίζεται η έννοια της λέξης Θράξ με τον μονομάχο της ρωμαϊκής αρένας. Βυζαντινά χρόνια

Κατα την βυζαντινή περίοδο η Θράκη αναβαθμίζεται σημαντικά. Η πρωτεύουσα του νέου κράτους βρίσκεται στην περιοχή της Θράκης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την συρροή πολλών ατόμων (αστυφιλία) στην περιοχή προς αναζήτηση μίας καλύτερης ζωής. Το κέντρο του Ελληνικού πολιτισμού μετατοπίζεται από την Αθήνα στην Κωνσταντινούπολη. Μερικοί από τους βυζαντινούς αυτοκράτορες κατάγονταν από την Θράκη όπως ο Ιουστίνος και ο ανιψιός και διάδοχος του Ιουστινιανός. Φυσικά πρόκειται για μία αυτοκρατορία που κυρίως στηρίζει την συνεκτικότητα της στην θρησκεία και στην γλώσσα και όχι στον ελληνικό πολιτισμό. Όμως στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων πολλά από τα ήθη και έθιμα τους προέρχονται απο τον ελληνικό πολιτισμό εμπλουτισμένα με την χριστιανική θρησκεία, όπως του κιοπέκ μπέη, του καλόγερου, τα αναστενάρια κ.α.. Στα βυζαντινά χρόνια έχουμε και τις συγκρούσεις με διάφορα βαρβαρικά φύλα, κυρίως των βουλγάρων, τα οποία θα δημιουργήσουν ισχυρά ρήγματα στην πυκνότητα του ντόπιου πληθυσμού.

Τουρκοκρατία

Η κατάκτηση της περιοχής της Θράκης από τους Τούρκους πραγματοποιήθηκε νωρίτερα από την άλωση της Πόλης. Καθόλη την διάρκεια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας οι Οθωμανοί διέκριναν τους υπηκόους σε μουσουλμάνους και μή μουσουλμάνους δίνοντας φυσικά περισσότερα προνόμια στους μουσουλμάνους, ως πολίτες πρώτης κατηγορίας. Σαν παράδειγμα των μέτρων που έλαβαν οι Οθωμανοί μπορούμε να αναφέρουμε το παιδομάζωμα και τo χαράτσι ή κεφαλικό φόρο. Σε αυτήν την ιστορική φάση αρκετοί Θρακικοί πλυθυσμοί γίνανε μουσουλμανικοί, είτε λόγω των παραπάνω κινήτρων είτε λόγω μίας μουσουλμανικής αίρεσης, των κιζιλμπάσηδων, η οποία φέρει αρκετά κοινά στοιχεία με τον χριστιανισμό. Κάποια χρόνια αργότερα άλλαξε η πολιτική του Οθωμανικού κράτους λαμβάνοντας ηπιότερα μέτρα, καθώς ένα μεγάλο μέρος του πλυθυσμού είχαν γίνει ήδη μουσουλμάνοι και με αυτό τον τρόπο δεν πλήρωναν φόρο, μειώνοντας κατα πολύ τα έσοδα του κράτους. Παράλληλα έχουμε και μεταφορές άλλων εθνοτήτων όπως Αθίγγανους( πιθανότατα προέρχονται από Αιγύπτιους Κόπτες), Αρμένιους και Εβραίους. Οι Εβραίοι και οι Αθίγγανοι βρίσκονται κυρίως στην Κομοτηνή (Κιουμουλτζίνα). Παράλληλα έχουμε και μεταναστεύσεις ελληνικών φύλων προς την Θράκη όπως τους Ηπειρώτες, Θεσσαλούς και τους Πελλοπονήσιους. Αυτό αναφέρεται στα Θρακικά, και παρακάτω αναφέρονται χαρακτηριστικά ονόματα χωριών:

Πελλοπόνησος:Καρυωτή, Μάνη, Ποιμενικόν, Σκουρτοχώρι(Σιτοχώρι), Παταγή, Αμπελάκια, Κουφόβουνο, Βρυσικοί, Ασπρονέρι, Ασβεστάδες, Κυανή.

Ήπειρος: Ελληνοχώρι(πιθανώς αναμεμιγμένο με βούλγαρους γιατί το τουρκικό του όνομα στα ελληνικά ήτανε βουλγαροχώρι), Παληούρι, Μεταξάδες, Πάδη(Λάδη), Χιονάδες, Δοξαπάρα, Χανδράς, Σουφλί. Οι ελληνικοί αυτοί πληθυσμοί απορροφήθηκαν από τον ντόπιο ελληνικό πληθυσμό με αποτέλεσμα να θεωρούνται σήμερα Θρακιώτες.

Βαλκανικοί πόλεμοι, Νεότουρκοι

Στο τέλος του 19ου αιώνα είναι πιά προφανές σε όλους ότι η Οθωμανική αυτοκρατορία οδεύει προς την διάλυση. Αυτό οδηγεί σε συγκρούσεις μεταξύ των υπήκοων λαών για την κατάκτηση της εξουσίας στο κενό που δημιουργείται. Η Θράκη είναι ένα από τα διεκδικούμενα μέρη μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων. Οι τελευταίοι με την υποστήριξη των Ρώσων και με την δημιουργία των κομιτάτων, προσπαθούν να εξαφανίσουν το ελληνικό στοιχείο. Με αυτό τον τρόπο έγινε και η προσάρτηση της Αν. Ρωμυλίας στο νεοσύστατο βουλγαρικό κράτος. (Βερολίνο 1878) . Ευτυχώς με το τέλος των Βαλκανικών πολέμων η Βουλγαρία βρίσκεται ηττημένη και με την συνθήκη των Σεβρών ένα μεγάλο μέρος της Θράκης (μέχρι την Κωνσταντινούπολη) βρίσκεται υπό την δικαιοδοσία και προστασία του Ελληνικού κράτους. Παράλληλα στις αρχές του 19ου αιώνα δημιουργείται στην Τουρκία το κίνημα των Νεότουρκων το οποίο θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην τελική κατανομή των εδαφών της Θράκης. Συγκεκριμένα το κίνημα αυτό υποστήριξε για πρώτη φορά την δημιουργία ενός νέου κράτους, το οποίο όμως δεν θα βασίζει την συνεκτικότητα του στην θρησκεία (μουσουλμανική), αλλά στην εθνικότητα. Το κίνημα αυτό το οποίο θα αναλάβει την εξουσία μετά την συνθήκη των Σεβρών και με ηγέτη τον Κεμάλ Ατατούρκ θα οδηγήσει στην μεγαλύτερη καταστροφή των Ελλήνων στα νεότερα χρόνια.

Μικρασιατική Καταστροφή

Το κίνημα των Νεότουρκων πιέζοντας τον σουλτάνο και με την βοήθεια εξωτερικών δυνάμεων (Γερμανία), πέτυχε τον συστηματικό εκτοπισμό άλλων εθνοτήτων, μέσω και της φυσικής εξόντωσης, από τα όρια του τουρκικού κράτους. Για αυτό μιλούμε για την γενοκτονία των Αρμενίων άλλα και των Ελλήνων. Οι διωγμοί ήταν πιο ήπιοι προς τους Έλληνες λόγω του αντίπαλου δέους του Ελληνικού κράτους. Αυτή η πρώτη φάση των διωγμών κράτησε μέχρι το τέλος του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου οδηγώντας αρκετούς Έλληνες της μικρασιατικής ενδοχώρας αλλά και των παραλίων προς το Ελληνικό κράτος συμπεριλαμβανόμενης και της Θράκης φυσικά. Ιδιαίτερα μάλιστα της Θράκης καθώς είναι το πλησιέστερο σημείο για την πρόσβαση από ξηράς, από το τουρκικό κράτος. Δυστυχώς αργότερα η Μικρασιατική Καταστροφή οδήγησε στον ξεριζωμό του Ελληνικού στοιχείου από την Μικρασία. Πολλοί λοιπόν Έλληνες, σε αυτή την χειρότερη φάση των διωγμών, μετανάστευσαν ως πρόσφυγες στην Θράκη. Έτσι λοιπόν σήμερα στην Θράκη δεν έχουμε πολιτιστικά στοιχεία μόνο από τους Θρακιώτες της Ελληνικής περιοχής, αλλά και από όλους τους πρόσφυγες που διέφυγαν διαμέσω της Ανατολικής Θράκης. Άλλωστε με την συνθήκη της Λωζάνης έχουμε και την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών που συγκέντρωσε όλους τους Έλληνες της Ανατολικής Θράκης μέσα στα Ελληνικά σύνορα.

Εμφύλιος Πόλεμος

Στην διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου μετά την φυγή των κατακτητών Γερμανών το 1944, έχουμε ακόμη μία φορά μετακινήσεις πληθυσμών. Συγκεκριμένα όσοι κάτοικοι κατά την διάρκεια του Εμφυλίου ήταν οπαδοί του Κομμουνισμού, αναγκάστηκαν να φύγουν στην Βουλγαρία χάνοντας διαπαντός το δικαίωμα της επιστροφής.

Σημερινά χρόνια

Σήμερα η Ελληνική Θράκη χωρίζεται σε 3 νομούς τον Ν. Ξάνθης, Ν. Κομοτηνής, Ν. Έβρου. Ο νομός Έβρου είναι ο νομός που συνορεύει με την Τουρκία. Ο νομός Ξάνθης και Κομοτηνής έχει αρκετό μουσουλμανικό στοιχείο, το οποίο μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να το απορροφήσει. Ο ν. Έβρου αποτελείται κατά ένα μεγάλο ποσοστό από Έλληνες. Τα ήθη και έθιμα της περιοχής παραμένουν τα θρακικά, αν και στον σύγχρονο κόσμο διαπιστώνεται μία τάση για την εξάλειψη τους. Εβρίτες όμως υπάρχουν διάσπαρτοι παντού στην Ελλάδα όπου μέσα από συλλόγους όπως ο δικός μας προσπαθούν να διατηρήσουν τα προγονικά τους έθιμα, κρατώντας την επαφή με το παρελθόν τους. Γεγονός είναι ότι ο ν. Έβρου σήμερα αποτελεί ένα πολυπολιτισμικό χαλί, που έχει πλεχτεί από τους ντόπιους εβρίτες και τους Έλληνες πρόσφυγες. Παράλληλα με την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, το Ελληνικό Κράτος φρόντισε να εγκαταστήσει κυρίως στις περιοχές της Ξάνθης και Κομοτηνής ρωσοπόντιους πρόσφυγες προσβλέποντας στην ανάμιξη τους με τους ντόπιους Έλληνες ώστε να υπερτερήσουν σημαντικά του μουσουλμανικού στοιχείου. Επίσης με την χρήση φορολογικών μέτρων βοήθησε στην ανάπτυξη των περιοχών δίνοντας δυναμική ανάπτυξης στον ν. Έβρου. Τέλος ένα νέο μεγάλο έργο, ο αγωγός πετρελαίου Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολης δίνει ένα νέο ενεργειακό ρόλο στην περιοχή. Αν το συνδυάσουμε με την ένωση της Τουρκίας και της Βουλγαρίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, μπορούμε να πούμε ότι πρόκειται για μία πλήρη αναβάθμιση της περιοχής σε σχέση με την θέση που είχε αυτή τα προηγούμενα 20 χρόνια, τόσο μακρυά από το κέντρο αποφάσεων του Ελληνικού Κράτους (Αθήνα).

Πηγές

* Δοκίμιο 1997, Ιστορική και κοινωνική λαογραφία της Ανατολικής Θράκης: Ελένη Σπαθάρη-Μπεγλίτη

* 1991 Λαική Πίστη & Λατρεία στην Θράκη: Κώστας Θρακιώτης

* 1978 Αρχαίοι και σύγχρονοι Θράκες (Ήθη και έθιμα των αρχαίων και οι ρίζες των σημερινών θρακών):Πέτρος Γεωργαντζής

* 1998 Η προσφορά των Θρακών στους αγώνες του Έθνους 1453-1923: Θεόδωρος Κυρκούδης

Δημοσιεύτηκε στο Χωρίς Κατηγορία

ΚΑΙΡΟΣ

Δεκέμβριος 2017
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Φεβ    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Πρόσφατα σχόλια